به نام يگانه هستي آفرين
« درختكاري صدقه جاويد است . »
مقدمه
حضرت محمد (ص) ميفرمايند :
نزد من شكستن شاخه درخت به منزله شكستن بال فرشتگان است.
استاندارد سرانه فضاي سبز درجهان 15-50 مترمربع ميباشد و جالب است كه بدانيم سرانه فضاي سبز در بهترين نقاط تهران 4 مترمربع است .
فوايد فضاي سبز:
درختان سالانه بالغ بر 2600 تن CO2 جو را جذب نموده و با اينكار باعث ذخيره انرژي و تعديل شرايط جوي ميشوند .
هر مترمربع چمن در يك سال در صورتيكه كوتاه نشود اكسيژن مورد نياز يك انسان را تأمين ميكند .
در زير سطح فضاي سبز دما در تابستان 4-5 درجه خنكتر است .
رنگ سبز و آبي به لحاظ روانشاني باعث آرامش بخشي در بيننده ميشوند .
درختاني چون گردو ، كاج ، فندق ، اكاليپتوس ، بيد ، افرا ، زبان گنجشك و داغداغان توليد فيتونسيد مينمايند كه:
- باعث مرگ باكتريها ، قارچها و تكسلوليها ميشود .
- باعث متعادل شدن نيمكرههاي چپ و راست مغز ميشود .
و عرعر و زبان گنجشك به دود مقاوم اند و سروها ، سرب موجود در هوا را جذب مينمايند .
دكتر راجر اولريخ : غالباً ظرف كمتر از 5 دقيقه تماس با گل و گياهان ( بوئيدن يا ديدن ) ميتوان شاهد كاهش فشارخون بود .
شرايط كاشت درخت
- خاك مناسب :
درخت در بستر خاك استوار است و براي رشد مناسب و سريع درخت بايستي خاك ، زراعي و مناسب باشد ولي عموماً خاك موجود خوب نيست و يا بر اثر انجام عمليات ساختماني خراب شده كه بايستي خاك خراب برداشت شده ومجدداً با خاك نباتي مناسب خاكريزي شود . لازم است قبل از خاكريزي لايه سخت زيرين را به كمك شخم عميق شكست تا ريشه درخت به راحتي به اعماق نفود كند .
- زمان كاشت :
بهترين زمان كاشت درخت اسفندماه هرسال ميباشد ولي درصورتيكه از نهالهاي گلداني استفاده شود اوايل بهار و پاييز نيز ميتوان اقدام به كاشت نمود . در فصل تابستان و زمستان به خاطر گرما و سرماي هواي كاشت درخت توصيه نميشود .
- نهال خوب :
مهمترين مسئله دركاشت درخت انتخاب نوع گونه و كيفيت نهال انتخابي ميباشد . به مشخصات مناسب براي درختاني كه در فضاي سبز شهركهاي صنعتي كاشته ميشود اشاره ميشود .
- مقاومت به شرايط نامساعد
- مصرف آب كم
- داشتن ريشه عمودي
- هميشه سبز بودن
- پاكسازي هوا
- كمك به زيبايي محيط
مشخصات يك نهال خوب نيز عبارتند از :
- داشتن ريشه پر ، قوي و متقارن
- داشتن ساقه مستقيم و پوست سالم و طبيعي
- داشتن تاج متقارن و سالم
- در مورد نهالهاي ريشه لخت حداكثر 2 سال سن
- درمورد نهالهاي گلداني 2-3 سال سن
- كود :
چون عموماً خاكها از لحاظ وجود مواد غذايي ضعيف هستند و همچنين ساختمان خوبي ندارند با دادن كودهاي آلي و شيميايي در تأمين دو هدف بالا كوشيد . كود دامي بايستي كاملاً پوسيده باشد ( حداقل 4 ماه انبار شده باشد ، بو ندهد و به رنگ تيره باشد ) لازم به ذكراست درصورتيكه كود كاملاً پوسيده نيست مخصوصاً درمورد نهالهاي ريشه لخت نبايستي كود اطراف ريشه ريخته شود بلكه بايستي با خاك كف گودال مخلوط شود . از ريختن كود اطراف تنه درخت و روي خاك نيز پرهيز شود .
- حفر چاله
بعد از مشخص شدن محل كاشت بايستي اقدام به حفر چاله نمود ، بهتر است چالهها با دست حفر شوند چون چرخش متههاي چالهكن باعث بوجود آمدن لايه سختي در ديواره چاله ميشود كه رشد ريشه را محدود ميكند و همچنين وقتي چاله با دست حفر شود خاك سطحي و زيرين جداگانه ريخته ميشود تا هنگام پركردن چاله خاك سطحي كه معمولاً داراي مواد آلي بيشتري است در اطراف ريشه ريخته شود . بهتر است چالهها حداقل يك ماه قبل از كاشت نهال حفر شوند تا ميكروارگانيزمها در ديواره چاله مستقر و فعال شوند .
- كاشت نهال
در زمان مناسب و طبق الگوي كاشت اقدام به كاشت ميشود . لازم است هنگام كاشت خاك اطراف ريشه با كود پوسيده مخلوط شده و به خوبي لگد كوب شود تا درخت به خوبي در خاك مستقر شود . بهتر است درخت كمي مايل به جنوب كاشته شود تا اثر آفتاب سوختگي بر تنه كمتر باشد ، همچنين بايستي طوقه ( حدفاصل ريشه و تنه ) در سطح خاك قرارگيرد و درصورتيكه طوقه زير خاك قرارداده شود به سرعت پوسيده و نهال خشك خواهدشد . درصورتيكه نهال ريشه لخت است قبل از كاشت جهت جلوگيري از پوسيدن ريشههاي شكسته شده با قيچي باغباني بريده شوند .
- بستن قيم
درصورت وزش باد در منطقه جهت جلوگيري از شل شدن ريشه و هواكشي و درنهايت خشك شدن نهال وهمچنين جلوگيري از شكستن نهال جوان بايستي از قيم استفاده شود . قيم عموماً از چوب و به ارتفاع كمي بيشتر از درخت ميباشد . و به نحوي درخاك محكم ميشود كه توانايي نگهداري درخت در برابر باد را داشته باشد و لازم است قيم در جهت وزش باد و فاصله اندكي از درخت در زمين فرو شود و قيم و درخت با نخ به هم بسته شوند تا از سائيده شدن آنها به يكديگر و صدمه ديدن درخت جلوگيري شود .
- نگهداري
مسئله مهمتر از كاشت نهال ، نگهداري آن است ، مهمترين ركن نگهداري ،آبياري است با توجه به دماي منطقه ، نوع گونه و شرايط آب وهوايي كه بايستي حداقل 4 روز يكبار و حداكثر دو هفته يكبار در فصول مرطوب انجام شود . آبياري مداوم درخت باعث خف ريشه شدن و پوسيدن آن ميشود و آبياري طولاني نيز باعث پژمردگي و درنهايت بيماري يا مرگ درخت ميشود . لازم به ذكراست كه با انجام آبياري قطرهاي در مصرف آب و نيروي انساني صرفه جويي ميشود . بلافاصله بعد از كاشت بايستي اقدام به هرس نمود يا درخت را تا ارتفاع مورد نظر ( در مسيرهاي تردد 5/1 و در بقيه نقاط 1 متر در نظر گرفته ميشود ) . عاري از شاخه فرعي نمود و نوك شاخه اصلي را بمنظور توليد شاخههاي فرعي و بوجود آمدن تاج در همين ارتفاع سوبرداري نمود . در سالهاي بعد 3-4 شاخه با زاويه باز در حول درخت بمنظور بوجود آمدن تاج متقارن نگهداشته شده و بقيه شاخهها حذف ميشوند .
براي تغذيه مناسب گياه بايستي از كودهاي حيواني وشيميايي به طور همزمان و مكمل يكديگر استفاده نمود . بهترين كار استفاده از چالكود است كه براي اين منظور در حاشيه سايه انداز درختان بزرگ و يا فاصله يك متري تنه جوان چالهاي به ابعاد 5/0×5/0×5/0 متر حفر نموده و كود حيواني پوسيده را با كمي گوگرد مخلوط نموده و درون چاله ريخت ، كود شيميايي كامل را نيز به ميزان 100-300 گرم براي هر نهال روي كودشيميايي ريخته شود و ترجيحاً محل قطره چكان و يا جوي آبياري روي چالكود باشد تا درون چالكود آب و مواد غذايي در دسترس گياه قرارگيرد .
چون ريشه هاي فعال درخت در نيم متر حاشيه سايه انداز قرار دارند براي درختان بزرگ بايستي آبياري قطره اي دورتادور سايه انداز قرار داده شود و از 2 تا 3 چالكود استفاده نمود .